A - NIK o kształceniu nauczycieli

Ciekawy artykuł: Lidia JASTRZĘBSKA, Każdy może być nauczycielem,

„Nowa Szkoła” 2017 nr 4, s. 3-10

--------------------------------------------------------------------------------------

Narzekania na obecną edukację, nauczycieli i szkołę są dość powszechne, często ostre, czasem nieuzasadnione. Mają różne źródła. Często jest to zwykłe lub niezwykłe krytykanctwo, ale problemy oczywiście są. Polska szkoła jest stale jeszcze zbyt tradycyjna, a świat przyspiesza. Oto artykuł o wynikach kontroli NIK w szkołach.

 

NIK skontrolowała szkoły

Niepokojąco brzmi tytuł tego artykułu - Każdy może być nauczycielem – w którym Lidia Jastrzębska [1] pyta: „Czy szkoły wyższe zapewniają warunki kształcenia, które służą przygotowaniu studentów do wykonywania zawodu nauczyciela i czy doskonalą ten proces w ramach wewnętrznego systemu zapewniania zawodu? Czy dyrektorzy szkół sprzyjają nabywaniu przez nauczycieli stażystów kompetencji niezbędnych do nauczania i wychowania uczniów?

Najwyższa Izba Kontroli także postawiła sobie niedawno takie właśnie pytania i przeprowadziła kontrolę szkół pod kątem warunków przygotowania do zawodu nauczyciela w szkołach wyższych i nie tylko. Przygotowała i wydała raport pt. „Przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela” [1]. Warto przeczytać.

Nauczycielstwo od dawna ma swój dział w pedagogice. Jest to pedeutologia jako nauka o nauczycielach. Ale nauczycielami interesuje się nie tylko nauka – NIK także. PO kontroli szkół NIK sformułowało szereg wniosków, w tym proponuje egzamin dla nauczycieli, który w obiektywny sposób zweryfikuje absolwentów studiów nauczycielskich. A po drugie: proponuje wydłużenie stażu w szkołach. Oto tytuły poszczególnych części artykułu, które same sporo mówią o treściach:

1. Tak łatwo być nauczycielem

2. Jaki rozwój zawodowy?

3. Mentorzy od zaraz

4. Czego brakuje studentom?

5. NIK proponuje egzamin

6. Kadra dla kadry

Nadrzędny cel kontroli

Nauczyciel jest zawodem zaufania publicznego i powinien być otoczony szczególną troską ze strony państwa ze względu na wpływ nauczycieli na kolejne pokolenia uczniów. Tymczasem NIK w ww. raporcie o przygotowaniu studentów i nauczycieli stażystów do zawodu zwraca uwagę na brak mechanizmów i narzędzi, służących selekcji kandydatów do pracy w szkole oraz mankamenty obecnego systemu zawodowego awansu nauczycieli. Bo doskonalenie i rozwój nauczycieli nie polega przecież na dopasowaniu się do wymogów formalnych procedur.

Nadrzędnym celem ww. kontroli była ocena warunków kształcenia kandydatów na nauczycieli w szkołach wyższych oraz pierwszego roku pracy nauczycieli w szkole, w kontekście uzyskania i pogłębienia kompetencji niezbędnych do nauczania oraz wychowania dzieci i młodzieży. Przeprowadzono ją w 25 jednostkach, w tym w 5 publicznych szkołach wyższych (lata akademickie 2012/2013-2015/2016) i 20 szkołach (zespołach) w 5 województwach – zachodniopomorskim, pomorskim, kujawsko-pomorskim, mazowieckim i dolnośląskim. Dodatkowo zostały przeprowadzone ankiety wśród studentów badanych uczelni, uzyskując ich opinie o tym, w jakim stopniu stworzone przez uczelnie warunki umożliwiły nabycie kompetencji niezbędnych do wykonywania zawodu. Wyniki zostały opublikowane 31 marca br.

Fot. Nauczyciel współczesnej szkoły... - okładka (fot. www.pwsz.legnica.edu.pl)

Narzekanie na jakość pracy

Narzekania na słabą jakość kształcenia i pracy szkoły słychać od dawna. Wiele wprowadzanych zmian w edukacji uzasadnia się potrzebą podniesienia jej jakości. Uzasadnieniem podjęcia tej kontroli jest także przekonanie, że na obecnym etapie rozwoju oświaty coraz większy nacisk kładzie się na jakość pracy szkół, w czym kluczowym elementem jest kadra nauczycielska [1].

Niewątpliwie ważne jest opisanie cech, sylwetki zawodowej i nowych zadań współczesnego nauczyciela oraz kierunków jego rozwoju osobistego i zawodowego. Szerzej o tym jest w e-prezentacji pt. Nauczyciel cyfrowej epoki – prezentacja [2]. Jest dostępna na internetowym portalu www.freelearning.pl. Chodzi przecież nie o formalny udział w szkoleniach czy o wzrost wiedzy, ale o faktyczny rozwój nauczycielskiej kadry.

Najkrócej ujmując (raczej przypominając) pojęcie „rozwój” w ogólnym znaczeniu oznacza całokształt zmian jakościowych osobnika oraz: „proces przeobrażeń, zmian, przechodzenia do stanów lub form bardziej złożonych lub pod pewnym względem doskonalszych” [4]. To tylko przypomnienie, bo przecież opisując warunki kształcenia nauczycieli i wskazując jego słabe strony warto rozumieć, co jest sednem naszego rozwoju oraz kluczem do sukcesu szkoły. Szerzej o tym jest w artykule pt. O szukaniu klucza do szkoły [3]. Jest upowszechniony na internetowej stronie czasopisma „Edukacja - Internet - Dialog”. Warto przeczytać, bo przecież:

  • Zawód nauczyciela jest zawodem zaufania publicznego i powinien być otoczony szczególną troską ze strony państwa ze względu na wpływ nauczycieli na kolejne pokolenia uczniów. [Lidia Jastrzębska 2017]

Niewątpliwie artykuł warto przeczytać. (JPS)

------------------------

1. JASTRZĘBSKA L., Każdy może być nauczycielem, „Nowa Szkoła” 2017 nr 4, s. 3-10.

2. SAWIŃSKI J.P., Nauczyciel cyfrowej epoki - prezentacja: www.freelearning.pl, 2013.

3. SAWIŃSKI J.P., O szukaniu klucza do szkoły, ”Edukacja - Internet - Dialog” – www.eid.edu.pl/blog - z 08.09.2015.

4. SZYMCZAK M. (red.): Słownik języka polskiego, Warszawa: PWN 1995, s. 123.