A - O języku nie od święta

Ciekawy artykuł – Bogdan URBANEK: O języku nie od święta,

„Nowa Szkoła” 2017 nr 1, s. 18-24

--------------------------------------------------------------------------------

Język polski jest najważniejszym przedmiotem w polskiej szkole. Jest też dobrej naszej kultury i czymś, co łączyło i łączy Polaków. Oto ciekawy artykuł pt. „O języku nie od święta”, który przypomina o jego istocie i ogromnym znaczeniu.

 

Jasno i zrozumiale istotę oraz znaczenie języka polskiego charakteryzuje obowiązująca i prawnie normująca ochronę języka polskiego Ustawa z dnia 7 października 1999 r. wraz z jej późniejszymi ujednoliconymi zmianami z 12 listopada 2015 r. [2005] już w preambule. Podkreśla również potrzebę ochrony tożsamości narodowej w procesie globalizacji, jak i polskiej kultury.

Jednocześnie trzeba rozumieć, że język jest czymś ważnym i szczególnym, ale autor przestrzega, aby nie popadać w przesadną skrajność – pamiętając, że w językowej codzienności bywa z nim rozmaicie. Język ojczysty stanowi ważki wyznacznik narodowej tożsamości i młodemu pokoleniu należy ciągle o tym przypominać [2017].

Jak i kiedy przypominać? Oczywiście przy różnych okazjach, nie tylko na lekcjach języka polskiego, bo każdy nauczyciel na swoim przedmiocie nauczania powinien pielęgnować poprawność polszczyzny. W ww. ustawie stwierdza się m.in., że: „Polszczyzna łączyła i łączy dziś wszystkich Polaków, bez względu na miejsce zamieszkania, wiek poglądy polityczne i wszelkie inne różnice czy odrębności. Nie ma innego dobra tak powszechnego i tak ważnego dla nas wszystkich jak język ojczysty” (…).

„Język jest podstawowym składnikiem tożsamości Polaków i dobrem narodowej kultury. Wejście do Unii Europejskiej spowodowało, że troska o polszczyznę nabrała nowego wymiaru, nasz język stał się piątym – pod względem liczby użytkowników – językiem UE i istnieje duża szansa na to, by stał się także jednym z najważniejszych języków europejskich. Powinniśmy więc nie tylko dbać o polszczyznę w kraju, lecz także upowszechniać ją poza granicami Polski” [2005].

Jakże ważnym więc zadaniem każdego nauczyciela, jak i całej szkoły, jest uczyć ładnego mówienia oraz wziąć odpowiedzialność za słowa. Kilka lat temu na portalu Edunews.pl był artykuł na ten temat pt. Szkoła ładnie mówiąca po polsku [2009], w których chodziło o uwrażliwienie nauczycieli i edukatorów na potrzebę pracy nad podniesieniem precyzyjności formułowania naszych myśli i słów. Warto przeczytać i przemyśleć, a przede wszystkim ten problem zrozumieć!

  „Powiedz to dobrym słowem” – okładka (fot. www.empik.com)

Jest sprawą oczywistą, że to przecież właśnie rozumienie słów, terminów i zwrotów danego języka, jest podstawową zdolnością uczenia się. Niedawno, ważność słowa podkreślił Mateusz Świstak [2015] w artykule pt. Słowo jest twórcze - upowszechnionym w „Głosie Nauczycielskim”. Ukazał w nim ogromne znaczenie i oddziaływanie ludzkiego języka na innych ludzi.

Jakość i poziom naszej kultury widać najlepiej w naszym codziennym języku. Słusznie ww. autor stwierdził, że choć świat postawił dziś na obrazy, ilustracje, filmy – wizualizację – to słowa nadal mają duże znaczenie. Słowo jakby odchodzi w cień. Co zrobić w szkole, aby one nie straciło swej ogromnej kulturowej roli? Po pierwsze: Trzeba pobudzać krytyczne myślenie i postawy rozumnej niezgody uczniów oraz nauczycieli, jak i potrzebę ładnego mówienia, bo:

--> Potrzebna jest nam szkoła, która pobudza postawy rozumnej niezgody i konstruktywnego sprzeciwu. [prof. Tadeusz Sławek 2016]

Jakość naszej mowy w dużym stopniu zależy od nauczycieli i szkoły. Oczywiste jest, że jakieś tam znaczenie w tym zakresie mają wszelkie dyskusje publiczne, ale istotne jest, aby były one na odpowiednim poziomie językowym. Ważne są też szkolne akcje i rozważania o kulturze języka w szkole oraz rozumienie, że język ojczysty jest nie tylko ważkim wyznacznikiem narodowej tożsamości, ale także zwierciadłem społeczeństwa. Artykuł warto przeczytać w całości! (JPS)

************************************

1. Ustawa o ochronie języka polskiego z 7 października 1999 – MP 2005 nr 84, poz. 1203

2. B. URBANEK, O języku nie od święta, „Nowa Szkoła” 2017 nr 1, s. 18-24.

3. J.P. SAWIŃSKI, Szkoła ładnie mówiąca po polsku, Edunews.pl – z 25.10.2009.

4. M. ŚWISTAK, Słowo jest twórcze. O storytellingu w pracy z dziećmi. „Głos Nauczycielski” 2015 nr 10, s. 12.

5. T. SŁAWEK, Edukacja i kultura nadziei, „Instytut Idei” 2016 nr 10, s. 12-17.