K - Jaki patriotyzm?

K – Dobra książka o patriotyzmie - Anna WIŁKOMIRSKA, Adam FIJAŁKOWSKI,

Jaki patriotyzm? Warszawa: Wydaw. Difin, 2016

 

Patriotyzm jest wartością wyższego rzędu. Definicji ma wiele. W ostatnich kilku dekadach – zdaniem autorów tej książki - nie był popularnym przedmiotem refleksji i badań w Polsce. Twierdzą, że rzadko podejmują go współcześni badacze, ale obecnie stał się dla wielu wartością szczególną. Jest on ważny dla każdego, a dla szkoły w szczególności.

 

Patriotyzm - przedmiot refleksji i badań

Patriotyzm w ostatnich kilku dekadach – zdaniem autorów tej książki - nie był popularnym przedmiotem refleksji i badań w Polsce. Twierdzą, że rzadko podejmują go współcześni filozofowie, socjologowie, psycholodzy i pedagodzy. Ta książka jest głosem w dyskusji nad szczególną postawą społeczną, jaką jest patriotyzm. A jaki on jest? Jaki powinien być?

Problemów związanych z edukacją patriotyczna jest w szkole sporo. To nie są tylko patriotyczne i okolicznościowe imprezy szkolne i pozaszkolne oraz nauczanie historii i wiedzy o społeczeństwie. Biologia, przyroda i geografia ukazując piękno oraz wartości ojczystej przyrody także dobrze służą tej idei. Nauczyciele jednak pytają o różne sprawy dotyczące kształcenia postaw.

Pytają m.in.: Jak uczyć patriotyzmu w szkole XXI wieku? Szersza odpowiedź na to pytanie jest w artykule pt. Edukacja patriotyczna w XXI wieku [2007]. Ukazał się kilka lat temu w zachodniopomorskich „Refleksjach”. Warto przeczytać.

 

Poszukiwanie współczesnego patriotyzmu

Postawy ludzi w tym zakresie mogą być różne, np. otwarte lub zamknięte. Recenzenci ww. książki wskazują, że: „Koncepcjom patriotyzmu zamkniętego, zbliżającego się bardzo blisko do nacjonalizmu, przeciwstawiony został patriotyzm otwarty, konstruktywny i obywatelski, gdzie szacunek do ojczyzny współwystępuje z respektowaniem innych kultur i zbiorowości” [2017]. Stąd różne pytania o znaczenie edukacji i szkoły w tym zakresie.

Pytaniami ważnymi dla nauczycieli wydają sie być m.in.:

1/ Czym jest narodowa tożsamość i jak ją Polacy rozumieją?

2/ Na czym polega polski fenomen rozumienia patriotyzmu?

3/ Czy są kryteria polskości, a jeśli tak to: Jakie są kryteria polskości?

4/ Po co jak budować poczucie narodowej dumy?

5/ Jakie są relacje między patriotyzmem a stosunkiem do innych (obcych)?

Poszukując tropów współczesnego patriotyzmu, autorzy cofają się do czasów Homera, Herodota, Plutarcha i Cycerona. Badają również źródła polskie, od kronik średniowiecznych po XX wiek [2016]. Tak szerokie ujęcie tematu z pewnością zainteresuje nauczycieli.


 Jaki patriotyzm? – okładka (fot. www.ksiegarnia.difin.pl)

 

Patriotyzm romantyczno-sentymentalny

Publikacja przedstawia myśli polskich klasyków, takich jak Józef Maria Bocheński czy Wacław Stróżewski, które zostały zderzone z krytyką romantyczno-sentymentalnego ujęcia patriotyzmu. Dyskusja licznych klasyfikacji patriotyzmu skonstruowanych w Polsce i na świecie pokazuje wieloaspektowość i wielokryterialność omawianego zjawiska.

Patriotyzm to przede wszystkim miłość i szacunek do ojczyzny. Jest dość powszechnie uznawany za bardzo pozytywną i pożądaną postawę. Niektórzy jednak ostrzegają, że między patriotyzmem, nacjonalizmem i rasizmem jest cienka granica. Na przykład Tomasz Żuradzki [2007] w artykule pt. Patriotyzm jest jak rasizm – przedstawił różne zagrożenia ze strony zbyt wyraźnego akcentowania i promowania patriotycznych postaw w życiu społecznym. Warto ten artykuł przeczytać i przemyśleć. Warto też poznać publikację „Jaki patriotyzm? (JPS)

------------------------------------

1. J.P. SAWIŃSKI, Edukacja patriotyczna w XXI wieku, „Refleksje” 2007 nr 3, s. 26-28.

2. Opinia o książce – www.ksiegarnia.difin.pl – z 17.01.2017.

3. A. WIŁKOMIRSKA, A. FIJAŁKOWSKI, Jaki patriotyzm? Warszawa: Wydaw. Difin, 2016

4. T. ŻURADZKI, Patriotyzm jest jak rasizm – www.interia.pl -  10.06.2007.