K - O nastolatkach i mózgu

Ciekawa książka: Marek KACZMARZYK, Szkoła neuronów. O nastolatkach, kompromisach i wychowaniu,

Słupsk: Wydaw. Dobra Literatura, 2017

-------------------------------------------------------------

 

Neurony to komórki nerwowe mózgu i układu nerwowego. To w nich zachodzą procesy, które mają wpływ na nasze uczenie się, pamiętanie i zachowanie. Warto poznać fizjologię, działanie naszego mózgu, aby skuteczniej organizować szkolne uczenie się i edukację. Oto nowa książka, która przybliża tajemnice zachowań nastolatków i funkcjonowania ludzkiego mózgu.

 

Nastolatki łamią reguły

Nastolatki mają często trudności w porozumiewaniu się z dorosłymi, chętnie łamią reguły, narażają się na ryzyko, wykazują niechęć do sprawdzonych metod rozwiązywania problemów i czasem kłopoty z zasypianiem. To tylko niektóre z elementów codzienności nastolatka, dodatkowo stojącego dzisiaj w obliczu problemów i zadań, z którymi nie mieliśmy do czynienia w historii naszego gatunku. Jaki jest praktyczny sens etapu życia, w którym wszystko robimy inaczej niż trzeba? [5].

Nasze zachowania są efektem funkcjonowania mózgu i układu nerwowego jako całości. Szerzej o tych sprawach i o potrzebie uczenia się o biologii i fizjologii ludzkiego mózgu jest w artykule pt. Dlaczego edukacja potrzebuje więcej biologii? ”[3]. Jest na edukacyjnym portalu „Edukacja - Internet - Dialog”. Warto przeczytać i pomyśleć o ogromnej roli uczenia się biologii w dziele rozumienia siebie samego.

 

Nowość wydawnicza

Na rynku wydawniczym ukazała się najnowsza publikacja dr Marka Kaczmarzyka [1] pt. „Szkoła neutronów. O nastolatków, kompromisach i wychowaniu”, wydana przez Grupę Wydawniczą Literatura Inspiruje. Najnowsze odkrycia neuronauk, wyjaśniają wiele zjawisk dotyczących zachowań nastolatków, które wcześniej były dla nas niezrozumiałe i uważaliśmy za szkodliwe [2].

Nazwisko autora tej książki jest znane w Polsce. Dr Marek Kaczmarzyk jest nauczycielem i wykładowcą, biologiem, neurodydaktykiem i memetykiem, popularyzatorem nauki, twórcą podręczników i programów szkolnych. Od roku 2000 prowadzi Pracownię Dydaktyki Biologii na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego [2].

 Fot. „Szkoła neuronów…” (fot. www.dobraliteratura.pl)

 

Napięcia i konflikty

Napięcie pomiędzy ludźmi będącymi na różnym etapie rozwoju – twierdzi autor [1] - jest tu siłą, która właściwie wykorzystana służy interesom obu stron. Z proponowanej przez autora książki „Szkoła neuronów…” wynika, że perspektywy mechanizmów funkcjonowania młodego mózgu wynika, iż konflikt pokoleń jest nie tylko zrozumiały, ale wręcz konieczny.

Niezbędne więc jest poznanie tego, jak funkcjonuje mózg dziecka, bo ma ono kluczowe znaczenie tak dla wychowania, jak i szkolnej dydaktyki. Autor książki uważa, że z jednej strony powinniśmy w szkołach lepiej dopasowywać oczekiwania do możliwości rozwojowych dzieci, a z drugiej – proponować takie zadania i aktywności, które sprzyjać będą rozwojowi mózgu [1].

 

Nastoletni mózg

Nastoletni mózg działa nieco odmiennie niż osoby dorosłej. Szerzej o tym jest w ciekawej książce prof. Daniela J. Siegela [4] pt. Burza w mózgu nastolatka. Potencjał okresu dorastania. Autor podkreśla m.in. przyczyny młodzieżowych zachowań. Szerzej o tej książce jest na naszej stronie CEN w opcji „Nowości w edukacji”.

Na biologiczne problemy rozwoju mózgu autor książki o szkole neuronów [1] zwracał uwagę w swym wystąpieniu podczas konferencji INSPIR@CJE 2015 organizowanej przez redakcję portalu Edunews.pl. Mówił o znaczeniu rozumienia biologicznego rozwoju mózgu. Zwracał wówczas uwagę na to, że często jednak nie zdajemy sobie sprawy z tego, jakie procesy zachodzą w głowach dzieci i nastolatków, a później podejmujemy błędne decyzje dydaktyczne lub wychowawcze. Na tym portalu można zobaczyć film z jego wystąpieniem [2].

 

Neurodydaktyka i biologia

Na pewno szkolne wychowanie domaga się odpowiednich relacji między podmiotami wzajemnych oddziaływań oraz dobrych (bardzo dobrych) rodziców i nauczycieli - wychowawców. Opis ich pożądanych cech można znaleźć w bogatej literaturze, np. w książce dr Marzeny Żylińskiej [6] pt. Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi, w której scharakteryzowano uczenie się i nauczanie przyjazne mózgowi, a przy okazji różnorodne cechy przyjaznego, życzliwego - nowoczesnego nauczyciela wychowawcy.

Niewątpliwie będzie bardzo dobrze, kiedy wielu refleksyjnych pedagogów i rodziców przeczyta publikację Marka Kaczmarzyka – uważa Marcin Polak [2] redaktor portalu Edunews.pl. Powołuje się także na opinię prof. Jacka Pyżalskiego z UAM w Poznaniu, który uważa, że wiedza w niej zawarta może być bardzo przydatna w codzienności niełatwych oddziaływań pedagogicznych. Warto przeczytać! (JPS)

-----------------------------------

1. KACZMARZYK M., Szkoła neuronów O nastolatkach, kompromisach i wychowaniu, Słupsk: Wydaw. Dobra Literatura, 2017.

2. Red., Szkoła neuronów, Edunews.pl – z 26.05.2017.

3. SAWIŃSKI J.P., Dlaczego edukacja potrzebuje więcej biologii? ”Edukacja - Internet - Dialog” – www.eid.edu.pl/blog - z 06.06.2016.

4. SIEGEL D.J., Burza w mózgu nastolatka. Potencjał okresu dorastania, Podkowa Leśna: Wydaw. MiND, 2016

5. www.dobraliteratura.pl – opinia o książce – z 26.05.2017.

6. ŻYLIŃSKA M., Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi. Toruń: Wydaw. WN UMK, 2013.