K - Zamiast wychowania

Ciekawa książka: Jesper JUUL, Zamiast wychowania. O sile relacji z dzieckiem,

Warszawa: Wydaw. MIND 2016

-----------------------------------------------------

Wychowanie jest główną funkcją rodziny i domeną pedagogiki. Tytuł książki „Zamiast wychowania…” – brzmi podejrzliwie. Wielu nie wyobraża sobie, aby w rodzinie czy szkole zrezygnować z wychowawczych zadań i działań. O czym jest ta publikacja? A może właśnie jest ona o wychowaniu – ale o innym wychowaniu?

 

Wychowanie czy przewodnictwo?

Wychowanie jest zdefiniowane przez setki, a może więcej definicji, ale i tak stale budzi zainteresowanie. Ogólnie jest to wywieranie pozytywnego wpływu na dzieci, uczniów czy inne osoby. Jest również ważnym zadaniem szkolnej dydaktyki i wychowania, w który najważniejsze są racjonalne wymagania i konsekwencja działania [5].

W toczących się teraz dyskusjach o edukacji i szkole pada wiele zarzutów, pretensji wobec nich oraz wskazywane są liczne nieprawidłowości i błędy. Są one dziś poddane bardzo ostrej krytyce, często totalnej i bezlitosnej. Niektórzy twierdzą, że obecna szkoła jest wychowawczo niewydolna lub „zapętlona” w starych schematach.

W książce prof. Jespera Juula [1] pt. „Zamiast wychowania…” jest sporo rad i wskazówek dotyczących wychowania dzieci, całkiem wbrew tytułowi, który pewnie ma przykuwać uwagę czytelników. A może jest tylko kolejną postprawdą, którą posługują się dziś dość powszechnie media.

Fot. Zamiast wychowania… (fot. www.wydawnictwomind.pl)

Wielka wartość odpowiedzialności

Wielkim powodzeniem cieszy się inna książka prof. J. Juul [2] pt. Twoje kompetentne dziecko”. Jest o tym, że trzeba dzieci traktować poważnie. Również podkreśla znaczenie odpowiedzialności w wychowaniu. Można oczywiście zastawiać się i pytać: Co znaczy traktować kogoś poważniej? Czy współcześni rodzice i obecna szkoła niepoważnie traktują uczniów? Dlaczego poważniej trzeba traktować dzieci i młodzież?

Wychowanie człowieka domaga się dobrego przykładu oraz akcentowania w działaniach takich ważnych cech – zdolności - wartości, jak:

1/ odpowiedzialność i obowiązkowość,

2/ poważne traktowanie dzieci i młodzieży,

3/ wzmacnianie poczucia własnej wartości,

4/ rozwiązywanie konfliktów i problemów,

5/ samodzielność myślenia i działania,

6/ przyjazna, życzliwa rozmowa – i szereg innych.

Wydawnictwo Gandalf w zamieszczonej opinii o tej książce na swojej stronie podkreśliło sedno filozofii ww. autora: „W osobistej rozmowie Jesper Juul porusza cale bogactwo wątków związanych z wychowaniem dzieci. Poczucie własnej wartości, nauka odpowiedzialności, rozwiązywanie sytuacji konfliktowych, problemy w szkole... te i wiele innych kwestii pojawiają się w tej książce. Cenne są liczne przykłady z doświadczenia i praktyki poradniczej duńskiego pedagoga, które pozwalają bliżej zrozumieć jego podejście do dzieci i do rożnych problemów w rodzinie” [3].

Ważność relacji z dzieckiem

Wiadomo dość powszechnie, że szkolne wychowanie domaga się dobrych (bardzo dobrych) wychowawców. Ich pożądane cechy można znaleźć w bogatej literaturze, np. w książce dr Marzeny Żylińskiej [6] pt. Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi, w której scharakteryzowano uczenie się i nauczanie przyjazne mózgowi, a przy okazji różnorodne cechy przyjaznego, życzliwego - nowoczesnego nauczyciela wychowawcy.


W swej książce „Zamiast wychowania. O sile relacji z dzieckiem”, która jednak jest o wychowaniu, prof. J. „Juul [1] opowiada o tym, co jest najważniejsze w relacjach z dziećmi. Wymienia:

1/ rezygnacja z pozycji siły,

2/ poważne traktowanie ich potrzeb,

3/ umiejętne rozwiązywanie konfliktów,

4/ potrzebę osobistej rozmowy z dzieckiem,

5/ a jedną z potrzeb jest chęć bycia naprawdę dostrzeżonym przez dorosłych.

„Wbrew pozorom nie jest to wcale łatwe. Podpowiada, jak kochać dzieci, żeby czuły, że są kochane, jak rozwiązywać konflikty rodzące się wokół władzy w rodzinie i jak może wyglądać prawdziwie osobista rozmowa z dzieckiem” [3].

 

Wartości i opinie o książce

Ważne jest także rozumienie, kim jest autor tej książki. Jest nim Jesper Juul - „duński terapeuta rodzinny i pedagog, jeden z założycieli i dyrektorów Skandynawskiego Instytutu Kemplera dla pedagogów. Od 2004 roku kieruje siecią poradni wychowawczych Family-Lab International w ponad 15 krajach świata. Prowadzi wykłady, seminaria i warsztaty dla rodziców” [3]. Jest europejskim autorytetem w dziedzinie wychowania.

Wśród ciekawych twierdzeń profesora jest też to, że dzieci wcale nie muszą być grzeczne. Zamiast tego powinny mieć zdrowe poczucie własnej wartości, wierzyć w swoje siły i nawiązywać dobre relacje z innymi. Stopniowo powinny także uczyć się odpowiedzialności za siebie, a w razie potrzeby także za innych [3].

Wartości tej książki podkreślają opinie i komentarze internautów. Wybrano opinię p. Michaskiej (z 17.03.2017 ), w której napisała dosłownie: „Bardzo wartościowa książka. Oby jak najwięcej rodziców ją przeczytało. Wtedy świat byłby pełny szczerych i otwartych ludzi, z którymi zawsze można się normalnie dogadać. Polecam!” [3].

---------------------------------

1. JUUL J., Zamiast wychowania. O sile relacji z dzieckiem, Warszawa: Wydaw. MIND 2016

2. JUUL J., Twoje kompetentne dziecko. Dlaczego powinniśmy traktować dzieci poważniej? Warszawa: Wydaw. MIND, 2012.

3. Opis produktu – książki: www.gandalf.com.pl/e/zamiast - z 07.04.2017.

4. SAWIŃSKI J.P., O szkodliwości nadopiekuńczości, Edunews.pl – z 29.12.2015.

5. SAWIŃSKI J.P., Wymagania i konsekwencja [w:] Jak zwiększyć skuteczność szkolnej edukacji? Poradnik dla nauczycieli i edukatorów – część II, Warszawa: Wydaw. Difin, 2016, s. 155-167.

6. ŻYLIŃSKA M., Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi. Toruń: Wydaw. WN UMK, 2013.

- Julian Piotr Sawiński – CEN w Koszalinie