N - Nowe sposoby uczenia się

 
Nowe sposoby uczenia się
-----------------------------------------
 
Nowe, inne warunki życia w cyfrowej epoce determinują nowe sposoby uczenia się i nauczania. Szkoły już dziś poszukują nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i uczenia się. Warto obserwować nowe trendy w edukacji na świecie, co sprzyja poszukiwaniu i testowaniu nowych metod pracy w edukacji.
 
Niezbędne sieci
 
Niedawno, grupa naukowców z Instytutu Technologii Edukacyjnych brytyjskiego Uniwersytetu Otwartego (The Open University) – informuje w swym artykule Nowe sposoby uczenia się – red. Marcin Polak [2014[1]] - przygotowała zestawienie 10 innowacji pedagogicznych, które ich zdaniem będą miały największy wpływ na szkolnictwo wyższe w nieodległej perspektywie.
 
Niektóre z nich mogą mieć wpływ także na edukację na niższych etapach kształcenia. Z analiz przygotowanych przez brytyjskich naukowców zebranych w raporcie Innovating Pedagogy 2014 (CC-BY) wynika, że coraz większe znaczenie w edukacji będą miały sieci społecznościowe. Tzw. „efekt sieci“ może mieć pozytywny wpływ na uczenie się, ale wymaga dobrego zarządzania procesem kształcenia, aby wydobyć pełen potencjał z wymiany w sieci [Polak 2014].
 
"Chemia w Szkole" - okładka promująca odwróconą edukację (fot. www.EduPress.pl)
 
Nasze rozmowy w sieci
 
Notka o autorze: Marcin Polak jest twórcą i redaktorem naczelnym internetowego portalu Edunews.pl, który codziennie publikuje nowy, krótki e-artykuł o różnych problemach edukacyjnych innowacji i korzystania z technologii TIK w edukacji. Zajmuje się edukacją i komunikacją społeczną, realizując projekty społeczne i komercyjne o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym. Jest również członkiem grupy Superbelfrzy RP.
 
Nowe sposoby uczenia się ściśle łączą się z funkcjonowaniem społecznościowych sieci. Jak zauważa prof. Mike Sharples, jeden z autorów raportu, sieci społecznościowe już wpłynęły na zmianę sposobu spędzania czasu wolnego – zamiast czytania książek, słuchania radia i oglądania telewizji coraz częściej spędzamy nasz czas na konwersacji w sieci. W podobny sposób społeczności będą zmieniać edukację, choć jak zauważa, trudno jest dziś przewidzieć, w którym kierunku ta wymiana potoczy się i jak to wpłynie na uczenie się. Zdaniem autorów raportu poniższe metody i praktyki mogą w istotny sposób wpływać na edukację na uczelniach i powinny skłaniać do zastanowienia się nad modyfikacją metod nauczania [Polak 2014].
 
Nauczanie inne niż dzisiaj
 
Najbliższa przyszłość zmieni sposoby uczenia się i nauczania. Oto te przyszłościowe innowacje:
 
1. Masowe otwarte uczenie się w społecznościach (MOSL – Massive Open Social Learning): nowy rodzaj aktywności online w sieci – tysiące osób bierze jednocześnie udział w dyskusjach w sieci i tworzeniu projektów, poprzez które dzielą się doświadczeniem i wiedzą.
 
2. Projektowanie uczenia się wsparte analityką: zbierane dane na temat potrzeb osób uczących się oraz ich aktywności online są przetwarzane, a następnie używane do projektowania nowych kursów i zajęć.
 
3. Odwrócona klasa: zamiast tradycyjnych zajęć wykładowych w klasie aktywności osób uczących się wsparte przez prowadzących oraz materiały wideo. Dzięki temu można więcej czasu poświęcić na dyskusje i wspieranie krytycznego myślenia [Polak 2014}, a przede wszystkim można podnieść poziom aktywności i zaangażowania uczących się [Sawiński 2013,2014[2]].
 
4. Przynieś swoje urządzenie (BYOD – Bring your own device): pozwala lepiej wykorzystać potencjał urządzeń elektronicznych w uczeniu się i zredukować koszty infrastruktury IT w szkołach, ale jest wyzwaniem dla wielu instytucji, które muszą zadbać o sprawnie działającą i dostępną dla wszystkich sieć.
 
5. Uczenie się uczenia: kluczowe dla procesu uczenia jest nie tylko rozwiązywanie problemów i zadań w oparciu o wiedzę, ale także ogląd całego procesu, stawianie pytań i tez, poszukiwanie skutecznych metod uczenia się.
 
6. Dynamiczne ocenianie: wspieranie uczniów w rozwoju przez prowadzących poprzez bieżące określanie indywidualnych deficytów w wiedzy i umiejętnościach oraz równoległe identyfikowanie skutecznych sposobów uzupełniania braków (ocenianie i interwencje prowadzących są nierozłączne).
 
7. Uczenie się podczas wydarzeń i spotkań: udział w różnych projektach i spotkaniach poza uczelnią, podczas których spotykają się osoby zainteresowane danymi zagadnieniami i zdobywanie praktycznej wiedzy podczas takich wydarzeń (np. wspólne wymyślania zastosowań dla komputera Raspberry Pi).
 
8. Uczenie się poprzez opowiadanie historii (ang. storytelling): tworzenie narracji, w której umiejscawiane są różne wydarzenia i dane, co pozwala uczącym się w lepszy sposób ocenić posiadane informacje i przyswoić wiedzę.
 
9. Koncepcje progowe (ang. treshold concepts): konstruowanie procesu uczenia się wokół zagadnień kluczowych dla danej dziedziny (tzw. progów), zamiast linearnego procesu przekazywania wiedzy zgodnie z programem nauczania.
 
10. Majsterkowanie: uczenie się przez działanie i kombinowanie, co może być fundamentem dla dalszych innowacji i nieszablonowych rozwiązań – osadzenie uczenia się w otaczającej nas rzeczywistości i w różnych kontekstach [źródło[3]].
 
Nauczyciele przed zmianą
 
Niezbędne jest więc przygotowanie się do nachodzących zmian w sposobach uczenia się i w kształceniu. Wiele jest w edukacji i szkole spraw ważnych, pilnych, koniecznych, obowiązkowych, ale na szczycie tych istotnych spraw leży samodzielność myślenia i działania uczniów. To ona determinuje aktywność uczącego się i efekty jego uczenia się oraz także nauczania w ogóle i skuteczności edukacji.
 
Niektórzy już dziś proponują nauczycielom rozważenia nowych strategii i zasad edukacji. Na przykład red. Marcin Polak [2014[4]] wskazuje na: Osiem zasad istotnych w pracy nauczyciela. Warto ten artykuł poznać!
 
----------------------------
- dr Julian Piotr Sawiński – CEN w Koszalinie
 
[1] M. POLAK, Nowe sposoby uczenia się. Edunews.pl – z 07.12.2014.
[2] J. P. SAWIŃSKI, Odwrócona lekcja biologii. „Biologia wSzkole” 2013 nr 2, s. 32-34; tenże: Czy i jak odwrócić chemiczną edukację?. „Chemia wSzkole” 2014 nr 3, s. 26-30.
[3] Źródło: eCampusNews.com – za: M. POLAK, 2014
[4] M. POLAK, Osiem zasad istotnych w pracy nauczyciela. Edunews.pl – z 17.11.2014.