„Grupowe zajęcia logopedyczne z pszczółkami” - lekcja pokazowa w grupie dzieci czteroletnich

15 maja b.r. w Przedszkolu nr 14 w Koszalinie odbyły się zajęcia otwarte w ramach projektu Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty „Inspiratornia”. Spotkanie pt. „Grupowe zajęcia logopedyczne z pszczółkami” było skierowane do nauczycielek wychowania przedszkolnego. Celem lekcji pokazowej było zainspirowanie koleżanek do przeprowadzenia ciekawych
i twórczych zajęć logopedycznych usprawniających aparat mowy, wdrażających ćwiczenia fonacyjno-oddechowe, rozwijających słownictwo, orientację przestrzenną oraz słuch fonemowy, czyli wszystkich czynników niezbędnych do prawidłowego rozwoju mowy.

Lekcja pokazowa odbyła się w grupie dzieci czteroletnich.

Struktura zajęć:

W tematykę zajęć wprowadziła dzieci spokojna piosenka pt. „Leci pszczoła” (Jazzowanki) ,
w trakcie której przedszkolaki miały okazję utrwalić pojęcia „nad, pod, w”, pokazując wymienione relacje przestrzenne rączkami. Następnie czterolatki zapoznały się z sympatyczną pszczółką Gadułką – pacynką, która stała się od tej pory towarzyszką i przewodniczką zajęć.

Pszczółka Gadułka opowiedziała dzieciom historię, która przydarzyła się jej przyjaciółce, małej pszczółce Zuzi, która „długo nad łąką latała, nektar z kwiatów zbierała i tak się bidulka zmęczyła, że ledwo do ula trafiła. A jak już do niego doleciała, to wszystko zapomniała. I teraz Zuzia nie wie, czy znajduje się przed ulem, za ulem, pod ulem, nad ulem, obok ula, a może
w środku?”

Część główna zajęć:

Ćwiczenie utrwalające wyrażenia przyimkowe i orientację przestrzenną.

Na prośbę nauczycielki chętne dzieci umiejscawiały pszczółkę w określonym miejscu względem ula. Przedszkolaki bardzo aktywnie uczestniczyły w tej zabawie, nie zrażając się ewentualnymi błędami i z radością przyjmując pochwały od pszczółki Gadułki.

Ćwiczenie fonacyjno-oddechowe – podsumowaniem poprzedniego ćwiczenia było wspólne radosne bzyczenie na różnych tonacjach – gdy Gadułka było wysoko – dzieci bzyczały w wysokich tonacjach, gdy leciała nisko – dzieci bzyczały nisko. Ważnym elementem tej zabawy było przedstawienie maluchom prawidłowego ułożenia narządów artykulacyjnych przy wymowie głoski [z] – język leży płasko za dolnymi zębami, zęby są zbliżone do siebie, wargi rozciągnięte jak w uśmiechu.
Kolejną zabawą była „dyskoteka na łące”. Gadułka zaprosiła dzieci do wspólnych tańców w rytm skocznej piosenki pt. „Pszczółka bzz bzz” (bajubajuTV). Gdy muzyka się zatrzymywała, dzieci wraz z pacynką wykonywały ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mowy.
Po tańcach i podskokach przyszedł czas na wyciszenie ożywionych maluchów. Dzieci ułożyły się na dywanie, a na ich brzuchach położono małe papierowe pszczółki
z przywiązanymi sznurkami. Zadaniem przedszkolaków było spokojne oddychanie torem nosowym i „kołysanie” pszczółek. Następnie dzieci usiadły i trzymając za sznurki, dmuchały na swoje pszczoły długim wydechem.
Ćwiczenie słuchowe – nauczycielka rozłożyła na dywanie pary obrazków, których nazwy są podobne brzmieniowo np. półka – bułka, kura – góra, wąż -wąs, schody-lody, biurko – piórko itd. Zadaniem dzieci było wskazanie wymawianego cichym głosem obrazka. Utrudnieniem tego zadania było rozlegające się w tle bzyczenie pszczół. W ten sposób dzieci ćwiczyły słuch fonemowy, czyli zdolność do różnicowana podobnych brzmieniowo dźwięków, np. głosek opozycyjnych – dźwięcznej i bezdźwięcznej. Zdolność ta jest niezbędna do prawidłowej wymowy oraz na kolejnych etapach edukacji – do prawidłowej pisowni. Dodatkowym celem było ćwiczenie uwagi słuchowej, czyli umiejętności świadomego, selektywnego słuchania i skupiania się na wybranych dźwiękach. Kompetencja ta jest kluczowa dla rozwoju mowy.
Po ćwiczeniach słuchowych przyszedł czas na zabawę muzyczno-ruchową. Dzieci wraz z nauczycielkami zaśpiewały radosną piosenkę o niedźwiadku, który kocha miodek
i podjada go pszczółkom. Piosenka była zaśpiewana różnymi głosami, np. jako mały miś wysokim głosem, jako miś – robot z charakterystycznymi ruchami i mową sylabową oraz wymruczana przez dzieci. Na koniec tej zabawy przedszkolaki otrzymały łyżeczki
z pysznym miodem. Podczas zlizywania miodku maluchy wykonywały ćwiczenia języka, udając, że szeroki język przykleja się do podniebienia (tzw. pionizacja szerokiego języka, będąca punktem wyjścia do prawidłowej artykulacji wielu głosek, m.in. l,r , sz,ż,cz,dż).

Ostatnim punktem zajęć było wykonanie przez dzieci pracy plastycznej, czyli malowanie przy sztalugach pszczoły za pomocą własnych palców. Taka forma aktywności plastycznej przynosi zazwyczaj dzieciom wiele radości, a jej dodatkowym atutem jest ćwiczenie motoryki małej, której sprawność ma również wpływ na rozwój mowy dziecka. Dzieje się tak dlatego, że w mózgu ośrodki odpowiedzialne za precyzyjne ruchy palców i dłoni sąsiadują z obszarem odpowiadającym za artykulację (tzw. ośrodek Broki). Pobudzanie jednej strefy aktywuje drugą.

Podsumowanie – refleksje obserwatorów

Ważnym elementem zajęć w ramach Inspiratorni były refleksje obserwatorów oraz wypełnienie ankiety podsumowującej. Gościom zajęcia się bardzo podobały, koleżanki doceniły zwłaszcza pomysł przeprowadzenia zajęć logopedycznych w całej grupie przedszkolnej, a nie tylko z wybranymi dziećmi. Atutem zajęć była sympatyczna pacynka pszczółka Gadułka z ruchomym językiem, doceniono również radosne piosenki o tematyce pszczół, przerywniki w formie zabaw ruchowych oraz rodzaje wyciszenia grupy w postaci ćwiczeń oddechowych. Koleżanki były pod wrażeniem pełnego radosnego zaangażowania przedszkolaków podczas zajęć.

Podsumowując – „Grupowe zajęcia logopedyczne z pszczółkami” pokazały, że zabawy rozwijające mowę dzieci można przeprowadzać nie tylko w zaciszu gabinetu logopedycznego. Elementy ćwiczeń oddechowych, artykulacyjnych, słuchowych i usprawniających motorykę narządów mowy można wprowadzać podczas codziennych aktywności przedszkolaków, do czego gorąco zachęcają prowadzące niniejsze zajęcia – Katarzyna Mazur – neurologopeda oraz Marta Łagodzińska – nauczycielka wychowania przedszkolnego oraz logopeda.

Opracowała: Katarzyna Mazur